NSND Thu Hiền và những ký ức không thể quên: Tiếng hát giữa bom đạn và niềm tin vào ngày thống nhất

Có những ký ức theo con người suốt cả cuộc đời. Với Nghệ sĩ Nhân dân Thu Hiền, đó là những năm tháng tuổi mười sáu đứng bên bờ Hiền Lương cất cao tiếng hát, là những đêm sống trong địa đạo Vĩnh Linh, là ánh mắt của những người lính bị thương và là lá cờ Tổ quốc tung bay giữa mưa bom, bão đạn.

Đó không chỉ là ký ức của một người nghệ sĩ, mà còn là ký ức của một thế hệ đã dùng tiếng hát để tiếp thêm niềm tin trong những năm tháng đất nước bị chia cắt.

Tiếng hát tuổi 16 bên bờ Hiền Lương

NSND Thu Hiền nhớ như in lần đầu tiên bà thể hiện ca khúc “Câu hò bên bờ Hiền Lương” khi mới 16 tuổi, ngay tại vùng đất bên dòng sông Bến Hải – nơi từng là giới tuyến chia cắt hai miền đất nước.

Ca khúc của nhạc sĩ Hoàng Hiệp, phổ thơ Đằng Giao, không chỉ là một tác phẩm âm nhạc mà còn là biểu tượng của khát vọng hòa bình, thống nhất non sông. Đến nay, sau hơn sáu thập kỷ, mỗi lần cất lên giai điệu ấy, trong bà vẫn nguyên vẹn những cảm xúc của tuổi trẻ.

“Mỗi lần thể hiện ca khúc này, hình ảnh cả một thời, khoảnh khắc khi đất nước chia cắt như quay trở lại.”

Đó không phải là một sân khấu rực rỡ ánh đèn, mà là nơi những người nghệ sĩ hát bằng tất cả trái tim để gửi gắm niềm tin vào ngày đất nước sum họp.

Chiếc loa bóp và “micro” từ hộp đồ hộp

Những buổi biểu diễn năm ấy không có hệ thống âm thanh hiện đại.

NSND Thu Hiền kể lại, bà từng phải hát bằng một chiếc loa bóp cũ. Do thiết bị đã hỏng, bà vừa phải bóp chiếc loa để phát ra âm thanh, vừa cố gắng giữ nhịp và truyền cảm xúc qua từng câu hát.

Có những lúc, vì mải bóp chiếc loa nên không thể hát trọn câu, còn khi tập trung hát thì âm thanh lại nhỏ dần. Ký ức ấy đến nay vẫn khiến bà vừa xúc động vừa mỉm cười khi nhớ lại.

Thậm chí, những chiếc “micro” ngày ấy chỉ đơn giản là những vỏ hộp đồ hộp do đối phương bỏ lại, được nhặt về để tạo cảm giác như đang cầm micro biểu diễn.

Trong điều kiện vô cùng thiếu thốn, người nghệ sĩ vẫn mang tiếng hát đến với chiến sĩ và nhân dân bằng tất cả sự chân thành.

Những đêm hát trong địa đạo

Có lẽ ký ức khiến NSND Thu Hiền day dứt nhất là những lần hát trong hầm trú ẩn và địa đạo cho các thương binh.

Đó là nơi không có ánh đèn sân khấu, không có tiếng vỗ tay, chỉ có những người lính đang chịu đau đớn sau chiến trận.

Bà từng chia sẻ rằng có những ca mổ không có thuốc mê. Tiếng hát khi ấy không còn là biểu diễn, mà trở thành sự động viên tinh thần dành cho những người đang chiến đấu với sự sống.

“Hát làm sao cho đồng chí đấy nghe vì không có thuốc mê để mổ. Thực sự lúc đấy tôi chẳng biết bài nào ra bài nào, cứ câu nọ lạc sang câu kia.”

Hình ảnh khiến bà không bao giờ quên là ánh mắt của những người lính vẫn dõi theo tiếng hát.

“Có những anh cứ mở mắt nhìn chúng tôi nghe hát. Có anh sống, có anh mãi mãi ra đi, nhưng mắt các anh vẫn mở và vẫn có một nụ cười, một niềm tin để lại cho chúng tôi.”

Đó là những ký ức đẫm nước mắt mà thời gian không thể xóa nhòa.

Lá cờ của niềm tin

Không chỉ tiếng hát, trong ký ức của NSND Thu Hiền còn có hình ảnh lá cờ Tổ quốc trên bờ Bắc Hiền Lương.

Bà từng sống trong địa đạo cùng người dân Vĩnh Linh và chứng kiến cảnh máy bay liên tục ném bom. Lá cờ nhiều lần bị cháy, bị rách.

Nhưng mỗi sáng, mọi người lại cùng nhau may một lá cờ mới.

Từng mảnh vải nhỏ được ghép lại thành lá cờ lớn hơn, cao hơn.

Không phải để thi đua về kích thước, mà để gửi đi một thông điệp rằng niềm tin vào ngày thống nhất chưa bao giờ tắt.

Mỗi khi nhìn thấy lá cờ tung bay, người dân lại có thêm sức mạnh để vượt qua bom đạn.

Một đời gìn giữ ký ức bằng tiếng hát

Hơn 60 năm gắn bó với “Câu hò bên bờ Hiền Lương”, NSND Thu Hiền không chỉ hát một ca khúc, mà còn gìn giữ một phần ký ức của dân tộc.

Tiếng hát của bà đã đồng hành cùng những năm tháng chiến tranh, chứng kiến biết bao hy sinh và trở thành nguồn động viên tinh thần cho các chiến sĩ nơi tuyến đầu.

Ngày nay, khi tiếp tục đồng hành cùng các chương trình nghệ thuật và với vai trò Chủ tịch Hội đồng Nghệ thuật của Người Tìm Sao, NSND Thu Hiền luôn mong muốn truyền lại cho thế hệ trẻ không chỉ kỹ thuật thanh nhạc, mà còn là lòng biết ơn, tình yêu quê hương và trách nhiệm của người nghệ sĩ đối với đất nước.

Bởi theo bà, người nghệ sĩ chân chính không chỉ hát hay, mà còn phải hiểu giá trị của những gì mình đang cất lên trên sân khấu.

“Có những bài hát không chỉ được viết bằng giai điệu và ca từ, mà còn được viết bằng ký ức, nước mắt và niềm tin của cả một dân tộc.”