NSND Thu Hiền – 63 năm cùng “Câu hò bên bờ Hiền Lương”: Một đời gìn giữ ký ức bằng tiếng hát

Có những ca khúc chỉ cần giai điệu cất lên là đánh thức cả một miền ký ức của dân tộc. “Câu hò bên bờ Hiền Lương” là một trong những tác phẩm như thế. Và hơn sáu thập kỷ qua, người gắn bó sâu đậm nhất với ca khúc ấy chính là Nghệ sĩ Nhân dân Thu Hiền.

63 năm đồng hành cùng một ca khúc không chỉ là một dấu mốc trong sự nghiệp nghệ thuật, mà còn là hành trình gìn giữ những ký ức thiêng liêng của một thời đất nước chia cắt.

Tiếng hát cất lên từ tuổi 16

NSND Thu Hiền vẫn nhớ như in lần đầu tiên thể hiện “Câu hò bên bờ Hiền Lương” khi mới 16 tuổi, ngay trên mảnh đất bên dòng sông Bến Hải – nơi từng là giới tuyến chia cắt hai miền Nam – Bắc.

Đó là những năm tháng mà tiếng hát không đơn thuần để biểu diễn, mà còn là lời động viên, là niềm hy vọng và khát vọng thống nhất đất nước.

Nhắc lại ký ức ấy, bà từng chia sẻ:

“Mỗi lần thể hiện ca khúc này, hình ảnh cả một thời, khoảnh khắc khi đất nước chia cắt như quay trở lại.”

Sau 63 năm, cảm xúc ấy vẫn nguyên vẹn trong trái tim người nghệ sĩ.

Tiếng hát giữa bom đạn

Năm 1972, NSND Thu Hiền có mặt tại chiến trường Quảng Trị trong những ngày chiến dịch giải phóng diễn ra ác liệt.

Không có sân khấu rực rỡ, không có hệ thống âm thanh hiện đại.

Có lúc, bà phải hát bằng một chiếc loa bóp cũ. Chiếc loa đã hỏng khiến bà vừa phải bóp để phát ra âm thanh, vừa phải cố gắng giữ trọn từng câu hát.

Thậm chí, những chiếc “micro” ngày ấy chỉ là những vỏ hộp đồ hộp nhặt lại sau chiến tranh.

Nhưng trong hoàn cảnh khắc nghiệt ấy, tiếng hát vẫn vang lên.

Không phải để biểu diễn.

Mà để tiếp thêm niềm tin.

Những ký ức không thể nào quên

Điều khiến NSND Thu Hiền xúc động nhất không phải là những buổi biểu diễn ngoài trời.

Mà là những lần bà xuống tận địa đạo, hầm trú ẩn, hát cho các chiến sĩ bị thương.

Có những ca phẫu thuật không có thuốc mê.

Tiếng hát khi ấy trở thành nguồn động viên tinh thần quý giá.

Bà từng nghẹn ngào kể:

“Hát làm sao cho đồng chí đấy nghe vì không có thuốc mê để mổ. Thực sự lúc đấy tôi chẳng biết bài nào ra bài nào, cứ câu nọ lạc sang câu kia.”

Có những người lính mở mắt nhìn bà hát.

Có người vượt qua được lằn ranh sinh tử.

Cũng có người mãi mãi nằm lại.

Nhưng trong ký ức của bà, điều không bao giờ quên là nụ cười và ánh mắt đầy niềm tin của họ.

“Có anh sống và cũng có anh mãi mãi ra đi nhưng mắt các anh vẫn mở và vẫn có một nụ cười, một niềm tin để lại cho chúng tôi.”

Lá cờ của niềm tin

Cùng với tiếng hát là hình ảnh lá cờ đỏ sao vàng tung bay trên bờ Bắc Hiền Lương.

NSND Thu Hiền từng sống dưới địa đạo cùng người dân Vĩnh Linh.

Bom đạn liên tục trút xuống.

Lá cờ nhiều lần bị cháy.

Bị rách.

Nhưng cứ mỗi sáng, mọi người lại cùng nhau may một lá cờ mới.

Từng mảnh vải nhỏ được nối lại thành lá cờ lớn hơn.

Cao hơn.

Đẹp hơn.

Đó không chỉ là một lá cờ.

Đó là biểu tượng của niềm tin vào ngày đất nước thống nhất.

Một đời gắn bó với “Câu hò bên bờ Hiền Lương”

Hơn sáu thập kỷ trôi qua, “Câu hò bên bờ Hiền Lương” vẫn luôn là ca khúc đặc biệt nhất trong sự nghiệp của NSND Thu Hiền.

Mỗi lần cất tiếng hát, bà không chỉ thể hiện một tác phẩm âm nhạc, mà còn kể lại câu chuyện về một thời lịch sử, về những con người đã sống, chiến đấu và hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc.

Giọng hát của bà đã đưa ca khúc đến với nhiều thế hệ khán giả, để mỗi người khi lắng nghe đều cảm nhận được tình yêu quê hương, nỗi đau chia cắt và khát vọng hòa bình.

Truyền lửa cho thế hệ hôm nay

Ở tuổi ngoài 70, NSND Thu Hiền vẫn tham gia các chương trình nghệ thuật và các hoạt động truyền cảm hứng.

Trong vai trò Chủ tịch Hội đồng Nghệ thuật chương trình Người Tìm Sao, bà mong muốn truyền lại cho thế hệ trẻ không chỉ kỹ thuật thanh nhạc mà còn là trách nhiệm của người nghệ sĩ đối với quê hương, đất nước và công chúng.

Đối với bà, mỗi ca khúc cách mạng không chỉ là một tác phẩm nghệ thuật mà còn là một phần ký ức của dân tộc, cần được gìn giữ và lan tỏa bằng sự trân trọng.

“Suốt 63 năm gắn bó với ‘Câu hò bên bờ Hiền Lương’, tôi không chỉ hát bằng kỹ thuật hay cảm xúc, mà hát bằng ký ức của một thời đất nước chia cắt và bằng lòng biết ơn đối với những người đã hy sinh cho hòa bình hôm nay.”